رکود اقتصادی چیست؟ عواقب رکود اقتصادی

رکود، دوره‌ای در چرخه اقتصاد است که با افزایش نرخ بیکاری و تقاضای ضعیف مصرف‌کنندگان همراه است؛ در این شرایط، دولت و بانک مرکزی سیاست‌های پولی انبساطی را برای بازگشت رشد اقتصادی در پیش می‌گیرند که تاثیر اصلاحی بر بازارها دارد. بدین ترتیب، تقاضا برای دارایی‌های امن افزایش می‌یابد.

از منظر ساختار چرخه های اقتصادی (Business Cycles)، ركود اقتصادی فاز انقباضی میان دوره اوجو كف چرخه را تشكیل می‌دهد كه در آن كاهش تقاضای كل، افت سرمایه گذاری، كاهش سودآوری بنگاه ها، افزایش نرخ بیكاری و محدود شدن جریان اعتبار بانكی به صورت همزمان رخ می‌دهد. همین همزمانی متغیرها، ركود را به یكی از حساس ترین و پرریسك ترین مراحل چرخه اقتصادی تبدیل می‌كند.

رکود اقتصادی چیست؟

طبق تعریف آکادمیک، درصورت ثبت رشد اقتصادی منفی در دو فصل متوالی، اقتصاد وارد دوره رکود خواهد شد. در این دوره، تولید ناخالص داخلی کاهش می‌یابد و شرکت‌ها برای تعدیل نیرو اقدام می‌کنند؛ این موضوع منجر به افزایش نرخ بیکاری، کاهش رشد دستمزدها، کاهش شدید تقاضا و اعتماد مصرف‌کنندگان می‌شود.

عواقب و تاثیر منفی رکود در اقتصاد:

• افزایش بیکاری: با کاهش تقاضا و فروش، شرکت‌ها دست به تعدیل نیرو می‌زنند؛
• کاهش رشد دستمزدها: با افزایش نرخ بیکاری و سرد شدن بازار کار، رشد دستمزدها کاهش می‌یابد؛
• کاهش تقاضا: در نتیجه افزایش بیکاری و کاهش دستمزدها، تقاضای مصرف‌کنندگان به‌طور چشمگیری کاهش می‌یابد؛
• تضعیف اعتماد مصرف‌کننده: در دوره رکود، اعتماد مصرف‌کنندگان به وضعیت فعلی و آینده اقتصاد خدشه‌دار می‌شود؛
• افزایش پس‌انداز: با عدم اطمینان از شرایط اقتصادی، مصرف‌کنندگان به پس انداز روی می‌آورند.

معایب ركود اقتصادی

رکود اقتصادی (Recession) ساختار اقتصادی یك كشور را در سطوح مختلف با اختلال مواجه می‌كند و اثرات آن به صورت زنجیره‌ای در بازار كار، تولید، سرمایه گذاری، نظام مالی و رفتار سرمایه گذاران گسترش می‌یابد.

این وضعیت نه تنها شاخص‌های كلان اقتصادی را تضعیف کرده بلكه پایداری اجتماعی، ثبات مالی و چشم انداز رشد بلندمدت اقتصاد را نیز به صورت زیر تحت فشار قرار می‌دهد:

رکود اقتصادی چگونه شکل می‌گیرد؟

عوامل متعددی همچون سیاست‌های پولی و مالی، شوک‌های اقتصادی (جنگ، اختلالات زنجیره تامین، بیماری همه‌گیر و...)، افزایش ارزش پول و کاهش تقاضای مصرف‌کننده قادر به ایجاد رکود تورمی هستند. در سطح پولی و مالی، زمانی كه بانك مركزی سیاست پولی انقباضی (Monetary Policy) را از طریق افزایش نرخ بهره، كاهش نقدینگی و محدود كردن اعتبار اجرا می‌كند، هزینه تامین مالی برای خانوارها و شركت ها افزایش می یابد.

این فشار مالی موجب افت مصرف و توقف پروژه‌های سرمایه گذاری می‌شود و زنجیره‌ای از كاهش تولید، تعدیل نیروی كار و افت درآمد واقعی شكل می‌گیرد كه به طور مستقیم ركود اقتصادی را تعمیق می‌كند.

سیاست پولی انقباضی

سیاست پولی انقباضی مثل افزایش نرخ بهره، یکی از اصلی‌ترین دلایل ایجاد رکود است؛ افزایش نرخ بهره از طریق جذب نقدینگی و کاهش تقاضای کسب و کارها برای اخذ وام (به دلیل نرخ سود بالا)، سطح نقدینگی را کاهش می‌دهد.

افزایش نرخ بهره معمولا برای کنترل تورم (Inflation) انجام می‌شود اما اگر افزایش هزینه استقراض شدید و طولانی مدت باشد، به رکود منجر می‌شود.

برای اطلاعات بیشتر در مورد رکود اقتصادی در بازارهای مالی می‌توانید از مقاله آموزش رکود اقتصادی در سایت McKinsey نیز استفاده نمایید.

افزایش ارزش پول

کشورهایی که دائما با تقویت ارز خود مواجه هستند و تورم منفی دارند (مثل ژاپن یا سوئیس)، به‌دلیل ضعف تقاضا، رشد اقتصادی ضعیف دارند و در دوره‌هایی احتمال وقوع رکود نیز وجود دارد.

در سطح سیاست گذاری، زمانی كه بانك مركزی با افزایش نرخ بهره، محدود كردن اعتبارات و مهار رشد پایه پولی حجم نقدینگی را كنترل کرده، جذابیت نگهداری دارایی‌های ریالی برای سرمایه گذاران داخلی و خارجی افزایش می‌یابد.

این ورود سرمایه، تقاضا برای پول ملی را تقویت کرده و به صورت ساختاری منجر به افزایش ارزش پول می‌شود. همزمان، كاهش تورم باعث می‌گردد قدرت خرید واقعی پول حفظ شود و سیگنال‌های ثبات اقتصادی به بازارهای مالی منتقل گردد.

سیاست‌های مالی

سیاست‌های مالیمجموعه‌ای از تصمیمات ساختاری دولت در حوزه درآمدها، هزینه‌ها، مالیات، بودجه عمومی و بدهی عمومی است كه با هدف تنظیم سطح تقاضای كل، ثبات اقتصادی، كنترل چرخه‌های ركودی و رونقی و مدیریت رشد بلندمدت اقتصاد اجرا می‌شود.

این سیاست‌ها در تعامل مستقیم با سیاست پولی، ساختار بازارهای مالی، رفتار سرمایه گذاران و مسیر تولید ملی قرار می‌گیرند و نقش تعیین كننده‌ای در پایداری اقتصاد كلان ایفا می‌كنند.

شوک‌های اقتصادی

شوک‌های اقتصادی مثل جنگ، کمبود عرضه و بیماری همه‌گیر مثل کرونا، با کاهش فعالیت تولید و افزایش بیکاری، رکود را رقم می‌زنند. در سطح كلان، شوك‌های عرضه از طریق اختلال در زنجیره تولید، افزایش هزینه نهاده‌ها و كاهش ظرفیت تولیدی بنگاه‌ها شكل می‌گیرند و معمولا با رشد تورم و افت تولید همزمان همراه می‌شوند.

در مقابل، شوك‌های از مسیر كاهش یا افزایش ناگهانی تقاضای كل، الگوهای مصرف، سرمایه گذاری و تجارت خارجی را دگرگون می‌كنند و نوسانات شدید در تولید، اشتغال و درآمد ایجاد می‌نمایند.

شوك‌های مالینیز از طریق بحران‌های بانكی، سقوط بازارهای سرمایه، افزایش نااطمینانی اعتباری و محدود شدن جریان تامین مالی، سیستم مالی را وارد فاز بی‌ثباتی می‌سازند و انتقال بحران به بخش واقعی اقتصاد را تسریع می‌كنند. نمونه‌های بارز این نوع شوك‌ها شامل رکوداقتصادی آمریکا 2020، سقوط بازارهای سهام و بحران بدهی كشورها محسوب می‌شوند.

رکود اقتصادی سال 2020 آمریکا در اثر پاندمی کرونا

در تصویر، کاهش شدید رشد اقتصادی و رکود آمریکا در اثر پاندمی کرونا و تعطیلی کسب و کارها در سال 2020، قابل مشاهده است.

تحریم‌های اقتصادی

تحریم‌های اقتصادی به مجموعه‌ای از محدودیت‌های سازمان یافته در حوزه تجارت، مالی، سرمایه گذاری و دسترسی به منابع بین المللی اطلاق می‌شوند كه توسط یك یا چند كشور یا نهادهای فراملی بر یك اقتصاد هدف اعمال می‌گردند. در نتیجه، با ایجاد اختلال در جریان مبادلات خارجی، نظام مالی و ساختار تولید، مسیر رشد اقتصادی را به طور معنادار تحت تاثیر قرار می‌دهند.

این ابزار ژئوپلیتیكی در سطح كلان به عنوان یكی از موثرترین شوك های اقتصادی شناخته شده و تاثیر آن از بخش ارزی تا بازار كار و بودجه عمومی كشور گسترش می‌یابد. علاقه‌مندان به استفاده از آموزش رکود اقتصادی در بازارهای مالی از ویدئوی آموزشی کانال ”CBC News” در یوتوب استفاده نمایند:

بزرگترین بحران‌های رکود اقتصادی

در تاریخ اقتصاد، بحران‌های رکود شدیدی وجود داشته که ورشکستگی بسیاری از کسب و کارها را به دنبال داشته است.

اما با پیشرفت علم اقتصاد و گسترش ابزارهای بانک مرکزی برای کنترل سیاست پولی و نقدینگی، چرخه‌های رکود کمرنگ تر شده‌اند؛ به‌طوری که در بحران کرونا، فقط یک رکود خفیف در آمریکا ایجاد شد و اقتصاد خیلی زود به مسیر رشد خود بازگشت.

بحران مالی 2008

رکود اقتصادی 2008یكی از عمیق ترین شوك‌های ساختاری در نظام مالی جهانی محسوب می‌شود كه از فروپاشی بازار وام‌های رهنی پرریسك در ایالات متحده آغاز شد و به سرعت به شبكه بانكی بین‌المللی، بازارهای سرمایه و اقتصاد واقعی سرایت كرد.

رکود اقتصادی 2008، ساختار اعتباری، ثبات مالی و اعتماد سرمایه گذاران جهانی را به طور بنیادین دچار اختلال نمود و مسیر رشد اقتصاد جهانی را برای سال ها تحت تاثیر قرار داد.

بحران اقتصادی 2008 ناشی از مشکلات عمیق در سیستم بانکی، به‌ویژه در بخش وام‌های مسکن بود. بانک‌ها بدون نظارت کافی و در مقیاسی گسترده، وام مسکن با نرخ بهره متغیر اعطا کرده بودند؛ با افزایش نرخ بهره، وام گیرندگان توانایی بازپرداخت نداشتند و بحران آغاز شد.

بحران رکود در ابعاد جهانی گسترش پیدا کرد؛ چرا که بسیاری از موسسات مالی خارجی نیز در اوراق بهادار مربوط به وام‌های مسکن آمریکا سرمایه‌گذاری کرده بودند؛ در پی بحران مالی 2008، نرخ بیکاری افزایش یافت، کسب‌وکارها دچار مشکل شدند و میلیون‌ها نفر خانه‌های خود را از دست دادند.

این بحران در نهایت با کاهش شدید نرخ بهره، سیاست‌های پولی انبساطی و اصلاحات ساختاری عمیق در سیستم بانکی و نظارتی برطرف شد.

دهه گمشده اقتصاد ژاپن

در دهه 90 میلادی که دهه گمشده اقتصاد ژاپن نامیده می‌شود، رکود طولانی مدتی شکل گرفت که در نتیجه تبعات قرارداد پلازا، افزایش ارزش ین و کاهش صادرات کالاهای ژاپنی بود.

بانک مرکزی ژاپن در اوایل دهه 90 برای مقابله با تورم، نرخ بهره را به‌شدت افزایش داد و این موضوع منجر به ترکیدن حباب بازار سهام و مسکن شد؛ بسیاری از شرکت‌ها در این دوره با بحران مالی مواجه شدند.

چه راهی برای عبور از رکود اقتصادی وجود دارد؟

عبور از ركود اقتصادی، همانند تعریف رکود اقتصادی نیازمند یك چارچوب هماهنگ میان سیاست گذاری كلان، رفتار سرمایه گذاران، مدیریت بنگاه‌های اقتصادی و تنظیم ساختار مالی است كه بتواند تقاضای كل را بازسازی كند.

این فرآیند در سطح كلان از طریق تركیب سیاست‌‌های هدفمند زیر فراهم می‌گردد:

• سیاست پولی انبساطی؛
• سیاست مالی انبساطی؛
• ایجاد ثبات سیاسی.

سیاست پولی انبساطی

سیاست پولی انبساطییكی از اصلی ترین ابزارهای بانك مركزی برای خروج اقتصاد از ركود اقتصادیو بازسازی چرخه رشد محسوب می‌شود كه با هدف افزایش نقدینگی، تحریك تقاضای كل، تسهیل تامین مالی و تقویت جریان سرمایه در بخش واقعی اقتصاد اجرا میگردد.

این سیاست در شرایطی فعال می‌گردد كه تولید ناخالص داخلی، اشتغال، سرمایه گذاری و مصرف خانوارها وارد فاز انقباضی شوند.

• کاهش نرخ بهره: کاهش نرخ بهره نقدینگی را از سیستم بانکی خارج می‌کند. همچنین، تقاضای تولیدکنندگان برای اخذ وام بیشتر می‌شود؛
• خرید اوراق: باسیاست تسهیل کمی (QE)، بانک مرکزی سطح نقدینگی را با خرید اوراق افزایش می‌دهد؛
• کاهش نرخ ذخیره قانونی: بانک مرکزی با کاهش نرخ ذخیره قانونی، نقدینگی بانک‌ها را افزایش می‌دهد که افزایش وام‌دهی را به دنبال دارد.

سیاست مالی انبساطی

سیاست مالی انبساطی یكی از اهرم‌های مهم دولت برای مهار ركود اقتصادی و بازفعال سازی چرخه رشد در اقتصاد كلان محسوب می‌شود.

در نتیجه، از طریق افزایش هدفمند هزینه‌های عمومی، كاهش نرخ‌های مالیاتی و توسعه برنامه‌های سرمایه گذاری دولتی، سطح تقاضای كل را در اقتصاد تقویت کرده و محیط كسب و كار را به صورت موارد زیر وارد فاز تحریك تولید و اشتغال می‌نماید:

• افزایش هزینه‌های دولت: هزینه دولت در پرژه‌های زیرساختی با اشتغال‌زایی و افزایش تقاضا رشد اقتصادی را افزایش می‌دهد؛
• کاهش مالیات: کاهش مالیات منجر به افزایش درآمد شخصی قابل تصرف (DPI) و افزایش سرمایه گذاری در تولید می‌شود؛
• حمایت تولیدکننده: حمایت دولت از بخش خصوصی و توسعه فناوری‌های نوین برای افزایش بهره‌وری و ایجاد بازارهای جدید.

ایجاد ثبات سیاسی

تنش‌های سیاسی از طریق کاهش اعتماد مصرف‌کننده و فرار سرمایه گذار خارجی، رشد اقتصادی را کاهش می‌دهد. دولت با ایجاد ثبات سیاسی و اقتصادی، زمینه را برای تقویت تقاضای داخلی و جذب سرمایه گذار خارجی فراهم می‌کند.

در شرایط ثبات سیاسی، ریسك كشوكاهش یافته، هزینه تامین مالی برای دولت و بخش خصوصی تعدیل شده و جریان سرمایه داخلی و خارجی با اطمینان بیشتری به سمت بخش‌های مولد اقتصاد هدایت می‌شود.

ابزارهایی برای پیش‌بینی رکود

بطور کلی پیش‌بینی رکود مبهم و پیچیده است اما تضعیف رشد اقتصادی را پیش از وقوع رکود می‌توان در داده‌های اقتصادی مشاهده کرد؛ در زمان علائم هشداردهنده مثل تضعیف بازارکار، تقاضا و احساسات مصرف‌کننده، بانک‌های مرکزی اقدامات پیش‌گیرانه را برای جلوگیری از رکود انجام می‌دهند.

داده PMI

داده PMI مخفف شاخص مدیران خرید (Purchasing Managers Index - PMI) یكی از دقیق ترین و سریع ترین شاخص‌های پیش‌نگر در تحلیل چرخه‌های اقتصادی محسوب می‌شود. این شاخص، وضعیت سلامت بخش‌های تولیدی و خدماتی یك اقتصاد را قبل از انتشار آمارهای رسمی تولید ناخالص داخلی (Gross Domestic Product - GDP) نمایش می‌دهد.

این داده، بر پایه نظرسنجی ماهانه از مدیران خرید بنگاه‌ها تدوین شده و اطلاعات مستقیمی از روند تولید، سفارشات جدید، اشتغال، موجودی انبار و زمان تحویل مواد اولیه ارائه می‌نماید.

مثالی از بررسی گزارش PMI

در این گزارش، شاخص PMI تولیدی آمریکا به‌عنوان یکی از مهم ترین ابزارهای سنجش وضعیت چرخه اقتصادی بررسی می‌شود. این شاخص عدد 51.8 را برای دسامبر 2025 ثبت کرده است که نسبت به ماه قبل کاهش داشته و پایین ترین سطح پنج ماه اخیر محسوب می‌گردد.

از آنجا که عدد بالای 50 همچنان نشانه رشد فعالیت تولیدی است، اقتصاد هنوز در محدوده توسعه قرار دارد اما قدرت این رشد به طور محسوسی در حال تضعیف شدن است. افت همزمان رشد تولید و منفی شدن سفارشات جدید برای اولین بار از دسامبر 2024 پیام بسیار مهمی برای تحلیلگران دارد.

سفارشات جدید نماینده تقاضای آینده هستند و کاهش آن معمولا چند ماه زودتر از ورود اقتصاد به فاز رکود تورمی هشدار می‌دهد. به بیان ساده، کارخانه‌ها سیگنال دریافت می‌کنند که بازار فروش در حال سرد شدن است و به همین دلیل با احتیاط بیشتری تولید و موجودی خود را تنظیم می‌نمایند.

در مجموع، این گزارش یک تصویر کلاسیک از مرحله انتقالی چرخه اقتصادی ارائه می‌دهد؛ اقتصادی که هنوز سقوط نکرده اما نشانه‌های روشنی از ورود به فاز کندشدگی ساختاری را به تصویر می‌کشد.

تصویر زیر گزارش PMI آمریکا از منبع رسمی S&P Global را در سایت tradingeconomics.com به نمایش می‌گذارد:

داده‌های اشتغال

داده‌های اشتغال به مجموعه شاخص‌ها و گزارش‌هایی اطلاق می‌شود كه وضعیت بازار كار یك اقتصاد را از نظر سطح استخدام، نرخ بیكاری، رشد دستمزد، مشاركت نیروی كار و پویایی تقاضای نیروی انسانی اندازه‌گیری می‌كند.

درنتیجه، یكی از بنیادی ترین ستون‌های تحلیل اقتصاد كلان و پیش‌بینی چرخه‌های ركودی و رونقی محسوب می‌گردد.

مهمترین اجزای داده های اشتغال عبارت اند از:

• نرخ بیكاری (Unemployment Rate)
• گزارش اشتغال غیركشاورزی آمریكا (Non Farm Payrolls - NFP)
• نرخ مشاركت نیروی كار (Labor Force Participation Rate)
• متوسط دستمزد ساعتی (Average Hourly Earnings)
• تعداد متقاضیان جدید بیمه بیكاری (Initial Jobless Claims)
• شاخص فرصت های شغلی JOLTS (Job Openings and Labor Turnover Survey)

احساسات مصرف‌کننده

احساسات مصرف كننده (Consumer Sentiment) شاخصی بنیادین در تحلیل اقتصاد كلان محسوب می‌شود كه میزان اعتماد خانوارها نسبت به وضعیت فعلی اقتصاد و چشم انداز آینده درآمد، اشتغال و هزینه های معیشتی را اندازه گیری می‌كند. این شاخص به عنوان یكی از مهمترین متغیرهای پیش نگر ركود اقتصادی (Recession) در كنار "PMI" و داده‌های اشتغال به كار گرفته می‌شود.

در شرایط كاهش احساسات مصرف كننده، خانوارها الگوی هزینه كرد خود را محدود کرده، تا تقاضا برای كالاهای بادوام كاهش یابد، در نتیجه، بازار مسكن وارد فاز احتیاط شده و نرخ پس انداز افزایش می‌یابد.

این واكنش رفتاری به صورت زنجیره‌ای به كاهش فروش بنگاه‌ها، افت تولید، تعدیل نیروی كار و تضعیف رشد اقتصادی منجر می‌گردد. به همین دلیل افت پایدار شاخص احساسات مصرف كننده معمولا یكی از نخستین سیگنال‌های ورود اقتصاد به فاز ركودی محسوب می‌شود.

نمودار زیر، داده رسمیUniversity of Michigan: Consumer Sentiment (UMCSENT) از پایگاه داده فدرال رزرو سنت لوئیس FRED را به نمایش می‌گذارد:

پیش‌بینی رکود از طریق منحنی بازده

زمانی که منحنی بازده نزولی یا معکوس ‌شود، یک هشدار جدی برای رکود تلقی می‌شود؛ زیرا در نتیجه ترس از یک بحران خاص، تقاضا برای اوراق بلندمدت افزایش می‌یابد.

نکته: معکوس شدن منحنی بازده الزاما به معنی رکود قریب الوقوع نیست؛ اما وقتی منحنی بازده معکوس ‌شود، هشدار جدی است.

معرفی اندیکاتور تقویم اقتصادی فارکس فکتوری جهت بررسی داده‌های اقتصادی

اندیکاتور Forex Factory Calendar یکی از کاربردی‌ترین ابزارهای خبری در پلتفرم متاتریدر محسوب می‌شود که اطلاعات دقیق رویدادهای اقتصادی را مستقیما روی نمودار قیمت نمایش می‌دهد.

این اندیکاتور به معامله‌گران امکان می‌دهد زمان‌بندی انتشار داده‌های کلان اقتصادی مانند آمار اشتغال، نرخ تورم، تصمیمات بانک‌های مرکزی و شاخص GDP را بدون مراجعه به منابع خارجی، در محیط چارت مشاهده کنند.

ساختار عملکرد این اندیکاتور بر پایه‌ی قابلیت "Web Request " در متاتریدر 5 طراحی شده است؛ به این صورت که داده‌ها به‌صورت خودکار از وب‌سایت رسمی "Forex Factory" دریافت و به‌شکل جدول اطلاعاتی به همراه خطوط عمودی روی نمودار ترسیم می‌شوند.

این روش، دسترسی سریع به داده‌های بنیادی را با کمترین تاخیر فراهم کرده و هماهنگی کامل بین تحلیل تکنیکال و داده‌های فاندامنتال ایجاد می‌نماید.

در بخش تنظیمات اندیکاتور، امکاناتی مانند فعال‌سازی هشدارها، ارسال اعلان‌ها، تعیین فاصله زمانی هشدار قبل از خبر و فیلتر اخبار بر اساس سطح اهمیت در اختیار کاربر قرار دارد.

این قابلیت‌ها امکان شخصی‌سازی دقیق نمایش اخبار متناسب با سبک معاملاتی هر فرد را فراهم می‌سازد. این سطح از کنترل و انعطاف‌پذیری، ساختار استفاده از اندیکاتور را از یک ابزار اطلاع‌رسانی ساده به یک سامانه‌ی مدیریت جریان اخبار تبدیل می‌کند.

این ابزار، می‌تواند با سبک‌های مختلف معاملاتی از اسکالپ و دی‌ترید گرفته تا معاملات میان‌مدت و پوزیشن‌ تریدینگ هماهنگ شود و نمایش داده‌های بنیادی را به‌صورت هدفمند و سازمان‌یافته در اختیار معامله‌گر قرار دهد.

• دانلود اندیکاتور تقویم فارکس فکتوری متاتریدر 4
• دانلود اندیکاتور تقویم فارکس فکتوری متاتریدر 5

از نظر طبقه‌بندی، این ابزار در گروه اندیکاتورهای خبری، نقدینگی و ابزار معاملاتی متاتریدر قرار می‌گیرد و برای بازارهای فارکس، سهام و کالا قابل استفاده است.

ترکیب ارائه‌ی جدول رویدادها با خطوط عمودی رنگی باعث می‌شود تاثیر اخبار روی رفتار قیمت به‌شکل کاملا بصری و قابل تحلیل در نمودار قابل مشاهده باشد و مدیریت تصمیمات معاملاتی با آگاهی کامل‌تری انجام گیرد.

دارایی‌هایی با بیشترین رشد در دوره رکود اقتصادی

به دلیل تضعیف تولید و کاهش نقدینگی در دوره رکود، دارایی‌های ریسکی مثل سهام یا ارز دیجیتال به طرز چشمگیری سقوط می‌کنند. در مقابل، سرمایه گذاران به خرید دارایی‌های امن روی می‌آورند؛ در واقع سنتیمنت بازار در دوره رکود، ریسک‌گریزی است؛ دارایی‌های امن با بیشترین تقاصا در دوران رکود:

طلا و فلزات گران‌بها

به دنبال عرضه محدود، طلا در برابر تورم مقاوم است؛ همین موضوع منجر به افزایش ارزش آن در بلندمدت می‌شود. از طرفی، کاهش نرخ بهره نیز تاثیر صعودی روی طلا دارد.

نکته: فلزات گران‌بها مثل نقره و پلاتین نیز رفتار مشابه دارند اما به دلیل کاربرد آنها در صنعت، نوسانات شدیدتری دارند.

اوراق قرضه دولتی

اوراق قرضه دولتی، به عنوان یک دارایی فوق کم ریسک، در دوره رکود مورد تقاضا قرار می‌گیرند؛ درصورت شدید بودن بحران اقتصادی و وجود ریسک‌های پیش‌بینی نشده‌، دولت توانایی پرداخت سود اوراق را دارد؛ بدین دلیل، اوراق قرضه دولتی به عنوان یک دارایی فوق کم ریسک شناخته می‌شوند.

ارزهایی با ماهیت امن

به دنبال تقاضای ضعیف در دوره رکود، تورم کاهش یافته یا ثابت می‌ماند (بجز مواقع رکود تورمی)؛ بنابراین نگه داری ارز فیات نیز گزینه جذابی خواهد بود. ارزهای USD،JPY  و CHF در زمان ترس از رکود اقتصادی (ریسک‌گریزی بازار)، در بازار فارکس تقویت می‌شوند.

جمع‌بندی

رکود یک چرخه اقتصادی ناخوشایند است که در نتیجه سیاست‌های پولی و مالی انقباضی یا دیگر عوامل رخ می‌دهد. رکود اقتصادی به افزایش نرخ بیکاری و کاهش تورم (به دلیل تقاضای ضعیف) منجر می‌شود. همچنین در این دوره، دارایی‌های امن مثل طلا، اوراق و ارزهایی با ماهیت ریسک گریزی، مورد تقاضا قرار می‌گیرند.

در فاز ركودی، تضعیف تقاضای كل باعث كاهش تولید بنگاه ها، افت فروش، توقف پروژه‌های توسعه‌ای و تعدیل نیروی كار می‌شود و در نتیجه نرخ بیكاری به صورت ساختاری افزایش می یابد. 

همزمان كاهش قدرت خرید و محدود شدن مصرف خانوارها فشار تورمی را مهار می‌كند و مسیر تورم وارد فاز كاهشی می‌گردد، زیرا ضعف تقاضا امكان انتقال كامل هزینه‌های تولید به قیمت نهایی كالا و خدمات را محدود می‌سازد.

این تركیب ویژگی اصلی چرخه ركود را شكل داده كه در آن رشد اقتصادی تضعیف شده و ثبات اشتغال و درآمد خانوارها تحت فشار قرار می‌گیرد.