برخی ارزها به دلیل ماهیت ریسک پذیری یا ریسک گریزی، همبستگی مثبت یا منفی با سایر دارایی ها دارند؛ همبستگی و دلایل ایجاد آن در کنترل ریسک و جلوگیری از ریسک مازاد، سوئینگ تریدینگ و دیگر استراتژی ها کاربرد دارند.
شناخت این رابطه به معامله گر امکان می دهد از انباشت ناخواسته ریسک در چند پوزیشن مشابه جلوگیری کند و با اتکا به همبستگی منفی، سطح ریسک کلی معاملات را به ویژه در سوئینگ تریدینگ و مدیریت سرمایه تحت کنترل نگه دارد.
از سوی دیگر، به کارگیری هوشمندانه همبستگی منفی می تواند نقش پوشش ریسک (Hedging) را در ساختار سبد معاملات ایفا کند و تعادل ریسک را در شرایط نوسانی بازار حفظ کند.
همبستگی ارزها در فارکس چیست؟
در بازار فارکس، برخی ارزها مانند AUD و NZD ماهیت مشابهی دارند و نوسانات آنها در اغلب مواقع، هم جهت است؛ بدین ترتیب، جفت ارزها می توانند نوسانات مشابه یا کاملا مخالفی با یکدیگر داشته باشند. به این نوسانات مشابه یا مخالف، همبستگی گفته می شود.
مثال همبستگی ارزها در فارکس
به عنوان مثال، هنگام صعودی بودن جفت ارز AUD/USD، احتمال زیاد NZD/USD نیز روند صعودی را طی خواهد کرد، چرا که عوامل محرک ارزهای AUD و NZD تا حد چشمگیری مشابه یکدیگر هستند.
این همبستگی مثبت میان AUD/USD و NZD/USD عمدتا ریشه در ساختار اقتصادی مشابه استرالیا و نیوزیلند، وابستگی هر دو ارز به بازار کالا و حساسیت بالا نسبت به ریسک پذیری جهانی دارد.
در نتیجه، تغییرات در قیمت کامودیتی ها، داده های اقتصادی چین یا فضای کلی بازارهای مالی معمولا به صورت هم زمان بر این دو جفت ارز اثر می گذارد و باعث هم جهتی حرکات قیمتی آن ها در بسیاری از بازه های زمانی می شود.
شناخت ماهیت ارزها برای درک همبستگی جفت ارزها
ارزهایی با ماهیت یکسان، معمولا به طور مشابه نوسان می کنند و ترید همزمان آنها در یک جهت پرریسک است؛ ماهیت ارزهای فارکس:
ارزهای ریسک پذیر | ارزهای ریسک گریز | ارزهای بدون ماهیت |
AUD | JPY | EUR |
NZD | USD | GBP |
CAD | CHF | - |
باتوجه به این جدول، می توان نتیجه گرفت که در شرایط ریسک گریزی بازار (تقویت ارزهای ریسک گریز)، جفت ارز CAD/CHF اصلاحی شده و USD/CAD روند صعودی طی می کند؛ در واقع، این جفت ارزها اغلب مواقع، ضریب همبستگی منفی دارند و خلاف جهت یکدیگر حرکت می کنند.
میزان نوسان در جفت ارزهای دارای همبستگی
در مثال فوق، اگر فرض کنیم که بانک مرکزی سوئیس سیاست پولی انبساطی در پیش گرفته و در مقابل، فدرال رزرو آمریکا همچنان موضع هاوکیش داشته باشد (با فرض رشد اقتصادی بالای آمریکا)، احتمالا شدت صعود USD/CAD بیشتر از شدت ریزش CAD/CHF است.
در چنین شرایطی، اختلاف در جهت گیری سیاست های پولی باعث می شود تعادل نوسانات بین جفت ارزهای همبسته به هم بخورد و یک جفت ارز واکنش قوی تری نشان دهد.
به همین دلیل، شدت حرکت قیمتی در جفت ارزهایی که ارز پایه یا مظنه آن ها مستقیما تحت تاثیر سیاست پولی قدرتمندتر قرار دارد، افزایش می یابد و این موضوع می تواند منجر به عدم تقارن نوسان و افزایش ریسک پنهان در معاملات هم زمان روی جفت ارزهای همبسته شود.
ویدئوی آموزشی کانال TraderNick در Youtube، بررسی جامع تری از کرولیشن ها (Correlation) روی نمودار قیمت نمادهای مختلف ارائه می دهد و نحوه به کارگیری این روابط را در ساختار استراتژی های معاملاتی تشریح می کند؛ محتوایی که برای علاقه مندان تحلیل چندبازاری ارزش آموزشی بالایی دارد.
ضریب همبستگی چیست؟
ضریب همبستگی میان دو مورد، به صورت عددی بین 1 تا منفی 1 نشان داده می شود؛ درواقع، ضریب همبستگی میزان و نوع همبستگی مثبت و منفی جفت ارزها را تعیین می کند. معنای اعداد در ضریب همبستگی:
- ضریب1+: همبستگی مثبت کامل میان دو مورد یعنی این دارایی ها صد درصد مشابه یکدیگر حرکت می کنند؛
- ضریب0: هیچ گونه همبستگی ای وجود ندارد؛ دارایی های موردنظر هیچ تاثیری بر یکدیگر ندارند؛
- ضریب1-: همبستگی منفی کامل دو مورد؛ یعنی دو دارایی کاملا خلاف جهت یکدیگر حرکت می کنند.
به عنوان مثال، ضریب همبستگی جفت ارز NZD/USD با AUD/USD در فوریه 2025، 0.94+ بوده است؛ به بیان دیگر، این دو جفت ارز همبستگی مثبت و بالایی باهم دارند.
برای مشاهده ضریب همبستگی جفت ارزهای فارکس، می توانید از ابزار همبستگی فارکس سایت تریدینگ فایندر استفاده کنید. در جدول زیر همبستگی بین ارزهای اصلی مورد بررسی قرارگرفته اند:
جفت ارز اول | جفت ارز دوم | نوع همبستگی | ضریب همبستگی تقریبی | توضیح تحلیلی |
EUR/USD | GBP/USD | مثبت قوی | +0.75 تا 0.90+ | این دو جفت ارز به دلیل وابستگی بالا به دلار آمریکا و نزدیکی شرایط اقتصادی اروپا، اغلب در یک جهت حرکت می کنند. |
EUR/USD | USD/CHF | منفی قوی | -0.80 تا 0.95- | از آن جا که فرانک سوئیس معمولا به عنوان دارایی امن عمل می کند، حرکت آن اغلب در خلاف جهت یورو قرار می گیرد. |
GBP/USD | USD/CHF | منفی متوسط تا قوی | -0.65 تا 0.85- | این جفت ارزها تحت تاثیر مشترک دلار آمریکا قرار دارند، اما واکنش متفاوت پوند و فرانک باعث ایجاد همبستگی منفی می شود. |
AUD/USD | NZD/USD | مثبت بسیار قوی | +0.85 تا 0.95+ | شباهت ساختار اقتصادی، وابستگی به کالاها و نزدیکی جغرافیایی باعث می شود این دو جفت ارز تقریبا هم جهت حرکت کنند. |
AUD/USD | USD/CAD | منفی متوسط | -0.50 تا 0.70- | تفاوت نوع کالاهای اثرگذار بر اقتصاد استرالیا و کانادا باعث می شود این دو جفت ارز رفتار معکوس نسبی داشته باشند. |
EUR/USD | AUD/USD | مثبت ضعیف تا متوسط | +0.30 تا 0.55+ | هرچند هر دو جفت ارز در برابر دلار آمریکا معامله می شوند، اما تفاوت عوامل بنیادی شدت همبستگی را کاهش می دهد. |
USD/JPY | EUR/USD | منفی ضعیف تا متوسط | -0.30 تا -0.55 | اختلاف سیاست های پولی و نقش ین به عنوان دارایی امن باعث می شود این دو جفت ارز اغلب در جهت مخالف نوسان کنند. |
GBP/USD | AUD/USD | مثبت ضعیف | +0.20 تا +0.45 | تاثیر مشترک دلار آمریکا باعث ایجاد همبستگی می شود، اما استقلال اقتصادهای پایه مانع از همبستگی قوی می گردد. |
همبستگی ارزها با طلا، نفت و شاخص دلار
همبستگی در بازار فارکس فراتر از جفت ارزها جریان دارد و ارزهای اصلی با کالاها و شاخص های مالی پیوند ساختاری دارند. شناخت این پیوندها مسیر حرکت سرمایه را شفاف می سازد و تحلیل چندلایه را در معاملات فعال می کند.
- دلار امریکا (USD): معمولا با طلا رابطه معکوس دارد؛ تقویت دلار افت طلا را رقم می زند و تضعیف دلار رشد طلا را فعال می کند؛
- دلار کانادا (CAD): به طور مستقیم با نفت خام همبسته است؛ افزایش قیمت نفت اغلب به تقویت CAD و فشار نزولی بر USD/CAD منجر می شود؛
- شاخص دلار آمریکا (DXY): نمای کلی از قدرت یا ضعف دلار ارائه می دهد و جهت غالب جفت ارزهای دلاری را مشخص می کند.
برای دستیابی به درک عمیق تر از ساختار همبستگی ها، مطالعه مقاله تخصصی آموزش همبستگی جفت ارزها در وب سایت investopedia.com به عنوان یک مرجع معتبر آموزشی توصیه می شود.
اهمیت همبستگی ارزها در مدیریت ریسک
درصورت عدم شناخت ماهیت و رابطه بین جفت ارزها، ممکن است معامله گر ریسک بیشتری را متحمل شود. نادیده گرفتن همبستگی ارزها می تواند باعث شود معامله گر بدون آگاهی، چندین پوزیشن با ریسک مشابه باز کند و عملا میزان ریسک واقعی حساب خود را دست کم بگیرد.
شناخت ماهیت ارزها و روابط همبستگی میان جفت ارزها این امکان را فراهم می کند تا ساختار معاملات به گونه ای تنظیم شود که از تمرکز ریسک جلوگیری شده و نوسانات کلی سبد معاملاتی در شرایط مختلف بازار بهتر کنترل شود.
مثالی از افزایش ناخواسته ریسک در همبستگی ها
دو جفت ارز EUR/USD و GBP/USD همبستگی بالایی با یکدیگر دارند. اگر معامله گر همزمان وارد معامله فروش در هر دو جفت ارز شود، ریسک بالایی را به دلیل همبستگی مثبت قوی آنها، متحمل خواهد شد؛ زیرا اگر یک عامل فاندامنتال (مثل گزارش اقتصادی و..) در جهت تقویت دلار (ارز مظنه) منتشر شود، هردو جفت ارز ریزش می کنند.
درواقع، به دلیل همبستگی بالا میان EUR/USD و GBP/USD، خرید 1 لات EUR/USD و 1 لات GBP/USD تقریبا مشابه با خرید 2 لات EUR/USD است.
همبستگی ارزها و پوشش ریسک (Hedging)
معامله گر با آگاهی از همبستگی جفت ارزها و ماهیت آنها، می تواند ریسک را کاهش داده تا از ضررهای سنگین هنگام تغییر ناگهانی سنتیمنت بازار جلوگیری کند.
برای مثال در شرایط جنگی و ریسک گریزی، معامله گر طلا و فرانک (دارایی های ریسک گریز) را با پوزیشن لانگ خریداری کرده، اما احتمال صلح و اخبار مذاکرات آتش بس نیز وجود دارد؛ بدین ترتیب برای جلوگیری از زیان های سنگین، پوزیشنی در یک دارایی ریسک پذیر نیز باز کرده تا ریسک مدیریت شود.
چه زمانی نباید به همبستگی اعتماد کرد؟
با وجود کاربرد گسترده همبستگی، این مفهوم در تمام شرایط قابلیت اتکا ندارد و در برخی موقعیت ها کنار گذاشتن آن تصمیم منطقی تری محسوب می شود. نادیده گرفتن این محدودیت ها می تواند تحلیل را از مسیر درست خارج کند.
در بازارهای کم حجم و کم نوسان، حرکات قیمت اغلب ماهیت تصادفی دارند و ساختار همبستگی انسجام خود را از دست می دهد. در چنین فضایی، اتکا به روابط گذشته تصویر دقیقی از رفتار بازار ارائه نمی دهد.
در زمان شوک های سیاسی یا اقتصادی غیرمنتظره نیز الگوهای همبستگی پیشین اعتبار خود را از دست می دهند، زیرا جریان سرمایه به صورت ناگهانی تغییر مسیر می دهد و واکنش ها از منطق معمول فاصله می گیرند.
اگر همبستگی به عنوان جایگزین تحلیل تکنیکال یا بنیادی به کار گرفته شود، احتمال ورود به معاملات کم کیفیت افزایش پیدا می کند. همبستگی باید همواره در کنار استراتژی اصلی قرار بگیرد و نقش تکمیلی داشته باشد.
تفاوت همبستگی ارزها در تایم فریم های مختلف
یکی از خطاهای رایج معامله گران نگاه ثابت به همبستگی ارزها است، در حالی که این رابطه ماهیتی پویا دارد و با تغییر تایم فریم معاملاتی دچار دگرگونی می شود.
در تایم فریم های کوتاه مدت مانند 5 دقیقه و 15 دقیقه، اخبار ناگهانی و واکنش های هیجانی بازار ساختار همبستگی را تضعیف می کنند یا به طور کامل از بین می برند. در این فضا، اسکالپرها نباید همبستگی های بلندمدت را مبنای تصمیم گیری قرار دهند.
در تایم فریم های بالاتر مانند 4 ساعته و روزانه، همبستگی ها ثبات بیشتری دارند و تحت تاثیر عوامل بنیادی و جریان سرمایه شکل می گیرند. این شرایط امکان اتکای دقیق تر به این روابط را در تحلیل و اجرای معاملات برای معامله گران سوئینگ و پوزیشن تریدرها فراهم می کند.
اشتباهات رایج در استفاده از همبستگی
با وجود اهمیت همبستگی در تحلیل بازار فارکس، برداشت نادرست از این مفهوم سطح ریسک را افزایش می دهد و تصمیم های معاملاتی را دچار انحراف می کند.
بسیاری از معامله گران بدون شناخت دقیق ماهیت و محدودیت های همبستگی وارد معامله می شوند و در نهایت افت عملکرد معاملاتی را تجربه می کنند. رایج ترین خطاها در استفاده از همبستگی عبارت اند از:
- باز کردن چند معامله هم جهت روی جفت ارزهایی با همبستگی مثبت بالا، با این تصور که ریسک توزیع شده است، در حالی که حجم ریسک در عمل افزایش می یابد؛
- اتکا به داده ها و ضرایب همبستگی قدیمی، در شرایطی که روابط بین ارزها با تغییر ساختار بازار دچار دگرگونی می شوند؛
- استفاده از همبستگی به عنوان سیگنال اصلی ورود، در حالی که کارکرد صحیح آن نقش تاییدی در کنار تحلیل تکنیکال و بنیادی دارد.
اندیکاتور همبستگی جفت ارزها (Currency Pairs Correlation) برای متاتریدر
یکی از ابزارهای تحلیلی کاربردی در پلتفرم MetaTrader، اندیکاتور همبستگی جفت ارزها (Correlation Indicator) است که با هدف بررسی ارتباط رفتاری دارایی ها طراحی شده و معامله گران را برای تصمیم گیری های آگاهانه تر در بازارهای مالی راهنمایی می کند.
این اندیکاتور به جای تمرکز بر صدور سیگنال خرید یا فروش، روی تحلیل ساختار بازار و مدیریت ریسک تمرکز دارد؛ موضوعی که برای بسیاری از تریدرهای حرفه ای اهمیت بالایی دارد.
مکانیزم عملکرد اندیکاتور همبستگی به این صورت است که جفت ارزهای تعریف شده در تنظیمات را با نماد فعال روی نمودار مقایسه می کند و میزان همبستگی آن ها را در دو تایم فریم کلیدی، یعنی بازه یک ساعته (H1) و روزانه (Daily) نمایش می دهد.
این رویکرد چندزمانه باعث می شود که معامله گر بتواند هم دید کوتاه مدت و هم دید میان مدت نسبت به رفتار دارایی ها داشته باشد.
- اندیکاتور همبستگی جفت ارزها برای متاتریدر5 (Currency Pairs Correlation)
- اندیکاتور همبستگی جفت ارزها برای متاتریدر4 (CurrencyPairs Correlation)
یکی از ویژگی های مهم این ابزار، استفاده از پارامتر Correlation Limit است که به صورت پیش فرض روی عدد 70 تنظیم شده. زمانی که مقدار همبستگی از این سطح عبور کند، اندیکاتور آن را با رنگ قرمز نمایش می دهد که نشان دهنده حرکت هم جهت قوی بین دارایی هاست.
در مقابل، مقادیر پایین تر با رنگ سبز مشخص می شوند و بیان گر همبستگی ضعیف تر یا مستقل تر هستند. این تمایز رنگی به معامله گر هشدار می دهد که باز کردن پوزیشن های هم زمان روی دارایی های به شدت همبسته می تواند منجر به ریسک مضاعف شود.
در بخش تنظیمات، امکان شخصی سازی کامل وجود دارد. معامله گر می تواند تا سه لیست مختلف از جفت ارزها (PairList1، PairList2 وPairList3) را تعریف کند، تعداد کندل های مورد استفاده در محاسبه همبستگی (Length_Calculation) را تغییر دهد و فاصله زمانی بین محاسبات جدید (Calculation_Interval) را متناسب با استراتژی خود تنظیم کند.
این انعطاف پذیری باعث می شود اندیکاتور برای سبک های مختلف معاملاتی از جمله اسکالپینگ، ترید روزانه و سوئینگ تریدینگ قابل استفاده باشد.
اندیکاتور همبستگی جفت ارزها در بازارهای متنوعی مانند فارکس، کریپتوکارنسی، سهام، کالاها و شاخص ها کاربرد دارد و برای معامله گران مبتدی نیز قابل فهم و استفاده است. در کنار این ابزار، معامله گران می توانند از ابزار آنلاین نمایش همبستگی جفت ارزها در وب سایت TradingFinder نیز بهره ببرند تا دید جامع تری نسبت به روابط بین دارایی ها داشته باشند.
جمع بندی
شناخت همبستگی ارزها در هجینگ و کنترل ریسک حساب استراتژی های مختلف ازجمله سوئینگ کاربرد دارد. جفت ارزهایی با همبستگی مثبت، اغلب هم جهت حرکت می کنند و پوزیشن همزمان روی این جفت ارزها ریسک بالایی را به دنبال دارد.
در استراتژی های معاملاتی میان مدت و بلندمدت، همبستگی ارزها به عنوان یک متغیر کلیدی در طراحی ساختار ریسک و هجینگ مطرح می شود. همبستگی مثبت بالا میان جفت ارزها باعث ایجاد «ریسک پنهان تجمیعی» می شود، به طوری که چند پوزیشن ظاهرا مستقل، در عمل به یک عامل ریسک مشترک وابسته اند.
از این رو، تحلیل همبستگی نه تنها در انتخاب جفت ارز مناسب، بلکه در تعیین حجم معاملات، ساخت سبد معاملاتی متوازن و اجرای هجینگ مؤثر نقش تعیین کننده ای دارد و به معامله گر امکان می دهد نوسانات حساب را به صورت ساختاریافته و قابل کنترل مدیریت کند.
