تاثیر نرخ بهره در بازارهای مالی چگونه است؟ اثرات آن بر عملکرد اقتصاد

نرخ بهره یک ابزار کلیدی برای اجرای سیاست پولی بانک مرکزی است که تغییرات آن، نوسانات شدیدی را در بازارهای مالی رقم می زند.

در شرایط معمول، افزایش نرخ بهره با هدف محدودسازی تقاضا و کنترل فشارهای تورمی انجام می شود که نتیجه آن، جذاب تر شدن بازده دارایی های مبتنی بر ارز داخلی و در نهایت تقویت ارزش ارز است.

در مقابل، کاهش نرخ بهره با کاهش بازده دارایی های پولی، انگیزه خروج سرمایه را افزایش داده و به تضعیف ارز منجر می شود.

به طور معمول، افزایش نرخ بهره منجر به تقویت ارز و کاهش نرخ بهره باعث تضعیف ارز می شود. همچنین، انتظارات از تغییرات نرخ بهره نیز در بازار تاثیرگذار است.

چرا نرخ بهره در بازارهای مالی حائز اهمیت است؟

تغییرات نرخ بهره نقشی کلیدی در بازارهای مالی دارند، چرا که این تغییرات تاثیر مستقیمی بر تورم اقتصادی، رشد اقتصادی و نرخ بیکاری دارند. تغییرات این عوامل منجر به تقویت ارزش ارزها یا تضعیف آنها می شود.

طبق تعریف آکادمیک، نرخ بهره را می توان به عنوان «ارزش پول» تعریف کرد؛ در واقع نرخ بهره، هزینه استفاده از پول قرضی است. بدین معنی که وام گیرنده باید مبلغ قرض شده را به علاوه نرخ بهره یا هزینه استقراض بازگرداند.

به عنوان مثال، فرض کنید که نرخ بهره 5% است و شما مبلغ 1000 دلار وام می گیرید، در این شرایط شما باید مبلغ 1000$ به علاوه 5 درصد آن (50 دلار) را پرداخت کنید؛ در اینجا 50 دلار، همان هزینه استفاده از پول قرضی است.

برای دنبال کردن نرخ بهره اقتصادهای مختلف، می توانید از ابزار نرخ بهره مجموعه تریدینگ فایندر استفاده کنید.

تاثیر نرخ بهره در روند و شاخص های اقتصادی

تغییرات نرخ بهره روی سطح نقدینگی، تقاضای مصرف کننده و رشد اقتصادی تاثیر می‎ گذارند؛ به طوری که افزایش نرخ بهره، تورم و رشد اقتصادی را کاهش داده و به نوعی، محدودکننده اقتصاد است؛ درمقابل، کاهش هزینه استقراض، از رشد اقتصادی حمایت می کند اما به تبع، احتمال افزایش تورم نیز وجود دارد.

در جدول زیر، ارتباط نرخ بهره با مهم ترین شاخص های اقتصادی قابل مشاهده است.

ارتباط نرخ بهره با شاخص تورم

کاهش یا افزایش نرخ بهره مستقیما بر نقدینگی و  تورم تاثیر می گذارد؛ کاهش هزینه استقراض، نقدینگی را افزایش داده و منجر به افزایش تقاضای مصرف کننده می شود؛ درنهایت، این چرخه، افزایش تورم را به دنبال دارد.

همچنین، طبق فرمول ریشه پولی تورم، اگر عرضه پول بیشتر از کالا باشد، تورم ایجاد می شود.

نکته: در فرمول تورم ریشه پولی، اگر عرضه پول بیشتر از کالا باشد، تورم ایجاد می شود؛ در مقابل، افزایش هزینه استقراض با کاهش سطح نقدینگی، تقاضا را محدود می کند و تقاضای کمتر منجر به کاهش تورم می شود.

ارتباط نرخ بهره با رشد اقتصادی

بنا به رویکرد هزینه ای در محاسبه تولیدات ناخالص داخلی (GDP)، تقاضا یکی از عوامل تاثیرگذار در رشد اقتصادی است. هرکدام از اقدامات سرکوب کننده تقاضا مانند افزایش نرخ بهره و کاهش سطح نقدینگی، منجر به افت رشد اقتصادی می شود؛ در مقابل، هرکدام از اقدامات تقویت کننده تقاضا مانند کاهش نرخ بهره یا افزایش سطح نقدینگی، رشد اقتصادی را افزایش می دهد.

جدول زیر ارتباط نرخ بهره با رشد اقتصادی بر پایه رویکرد هزینه ای GDP را بررسی می نماید:

نکته: رویکرد هزینه ای در محاسبه GDP بر اساس فاکتورهای زیر محاسبه می شود:

• تراز تجاری؛
• هزینه های دولت؛
• تقاضای مصرف کننده؛
• سرمایه گذاری در تولید.

ارتباط نرخ بهره با نرخ بیکاری

اغلب، نرخ بیکاری با رشد اقتصادی رابطه عکس دارد؛ یعنی افزایش رشد اقتصادی به کاهش نرخ بیکاری منجر می شود.

بدین ترتیب، کاهش هزینه استقراض و افزایش نقدینگی، در کاهش نرخ بیکاری موثر است؛ در مقابل، با افزایش هزینه استقراض و تحت فشار قرارگرفتن تولیدکنندگان، نرخ بیکاری افزایش می یابد. مثالی از افزایش نرخ بیکاری تحت تاثیر افزایش هزینه استقراض:

در ابتدای سال 2020 و پس از شروع پاندمی کرونا، نرخ بیکاری آمریکا شدیدا افزایش یافت (تصویر بالا) و فدرال رزرو برای مقابله با رکود وکاهش نرخ بیکاری، نرخ بهره را کاهش داد که در تصویر پایین قابل مشاهده است.

چه عواملی بر تغییرات نرخ بهره تاثیر می گذارند؟

اعمال تغییرات و تعیین نرخ بهره وظیفه بانک مرکزی است. بانک های مرکزی باتوجه به وظیفه دوگانه خود (کنترل نرخ بیکاری و تورم) و رصد داده های اقتصادی، تغییرات نرخ بهره را اعمال می کنند.

بانک مرکزی برای تنظیم نرخ بهره به داده های زیر توجه می کند:

• تورم: اگر فشار تورمی در اقتصاد احساس شود، بانک مرکزی برای کنترل تورم، نرخ بهره را افزایش می دهد (سیاست پولی انقباضی)؛
• نرخ بیکاری: اگر نرخ بیکاری افزایش یابد، بانک مرکزی برای رونق بخشیدن به اقتصاد و کاهش نرخ بیکاری، نرخ بهره را کاهش می دهد (سیاست پولی انبساطی).

بررسی تاثیر نرخ بهره بر بازارهای مالی

تغییرات نرخ بهره یکی از عوامل تاثیرگذار و حیاتی در بازارهای مالی است. این تغییرات بر ارزها، سهام، کامودیتی ها و سایر ابزارهای مالی تاثیرات عمده ای دارند.

نرخ بهره، هزینه ای است که برای قرض گرفتن پول پرداخت و بر اساس تصمیمات بانک های مرکزی تعیین می گردد. به طور کلی، تغییر در نرخ بهره می تواند باعث نوسانات چشمگیری در بازارهای مالی و تصمیمات سرمایه گذاری به صورت زیر شود:

اثر نرخ بهره بر بازار فارکس

نرخ بهره رابطه مستقیمی با ارزش ارزها در بازار فارکس دارد. هنگامی که بانک های مرکزی نرخ بهره را افزایش می دهند، بازده سرمایه گذاری در آن ارز بیشتر شده، که این امر باعث جذب سرمایه گذاران خارجی و تقویت آن ارز می شود.

برعکس، کاهش نرخ بهره می تواند باعث تضعیف ارز شود چرا که بازدهی سرمایه گذاری ها کمتر شده و سرمایه گذاران تمایل دارند که سرمایه های خود را به سمت ارزهایی با نرخ بهره بالاتر منتقل کنند.

برای اطلاعات بیشتر از تاثیر نرخ بهره در بازارهای مالی می توانید از مقاله آموزش چگونه نرخ بهره بر بازارهای مالی تاثیر می گذارد در سایت sjb-global.com نیز استفاده نمایید.

تاثیر نرخ بهره بر بازار سهام

اثر نرخ بهره در بازار سهام به گونه ای است که با افزایش هزینه استقراض، تقاضا سرکوب شده و شرایط اخذ وام سخت تر می شود و با این اتفاق، تولیدکنندگان تحت فشار قرار می گیرند. از این رو در دوره سیاست انقباضی یا افزایش هزینه استقراض، بازارسهام از روزهای پر رونق فاصله می گیرد.

تاثیر نرخ بهره بر بازار کامودیتی ها

تغییرات نرخ بهره تاثیرات گسترده ای بر بازار کامودیتی ها (کالاهای اساسی) دارد. کامودیتی ها شامل کالاهایی مانند طلا، نفت، نقره، مس، گاز طبیعی و سایر مواد اولیه هستند که ارزش آن ها به طور مستقیم تحت تاثیر سیاست های پولی و نرخ بهره قرار می گیرد.

نرخ بهره، به ویژه از طریق تاثیرات آن بر ارزش ارزها و جریان های سرمایه گذاری، می تواند بر قیمت این کالاها به صورت زیر نوسانات عمده ای ایجاد نماید:

افزایش نرخ بهره و کاهش قیمت کامودیتی ها

زمانی که بانک های مرکزی نرخ بهره را افزایش می دهند، هزینه استقراض برای سرمایه گذاران و مصرف کنندگان افزایش می یابد. این امر معمولا باعث کاهش تقاضا برای کالاهایی مانند نفت، فلزات گرانبها و سایر کامودیتی ها می شود.

علاوه بر این، افزایش نرخ بهره می تواند باعث تقویت ارزهای اصلی مانند دلار شود که در نتیجه آن، قیمت کامودیتی های ‘Denominated in Dollars’ (مثل نفت و طلا) کاهش می یابد.

علاقه مندان به استفاده از آموزش چگونگی تاثیر نرخ بهره در بازارهای مالی از ویدئوی آموزشی کانال ”This Will Make You Rich”در یوتوب استفاده نمایند:

تاثیر افزایش نرخ بهره بر دلار

زمانی که فدرال رزرو نرخ بهره را افزایش می دهد، بازده سرمایه گذاری های دلاری (مانند اوراق قرضه و سپرده های بانکی) به طور نسبی افزایش می یابد. این افزایش بازدهی سرمایه گذاری ها باعث جذب سرمایه گذاران خارجی به بازارهای مالی ایالات متحده می شود.

با افزایش تقاضا برای دارایی های دلاری، تقویت دلار در برابر سایر ارزها قابل مشاهده است. سرمایه گذاران خارجی برای خرید این دارایی ها به دلار نیاز دارند، که این امر موجب افزایش تقاضا و تقویت دلار می گردد.

کاهش نرخ بهره و افزایش قیمت کامودیتی ها

زمانی که بانک مرکزی نرخ بهره را کاهش می دهد، هزینه استقراض کاهش می یابد و تقاضا برای کالاهایی که نیاز به سرمایه گذاری های کلان دارند، افزایش می یابد. به ویژه در مورد کالاهایی مانند نفت و فلزات گرانبها، کاهش نرخ بهره می تواند منجر به افزایش تقاضا برای این کامودیتی ها و در نتیجه افزایش قیمت آن ها شود.

علاوه بر این، کاهش نرخ بهره معمولا باعث تضعیف ارزهای اصلی می شود که قیمت کامودیتی هایی مانند طلا را افزایش می دهد زیرا طلا به عنوان یک دارایی امن در برابر کاهش ارزش ارزها عمل می کند.

تاثیر نرخ بهره بر طلا

طلا به عنوان رقیب دیرینه پول فیات، از تغییرات نرخ بهره تاثیر می پذیرد؛ افزایش نرخ بهره منجر به اصلاح طلا و کاهش نرخ بهره باعث صعود طلا می شود.

نکته: اثر نرخ بهره بر طلا در بلندمدت ظاهر شده و عوامل دیگری نیز بر روند طلا تاثیرگذار هستند.

روند طلا در سال های 2023 و 2024، به دنبال تنش های ژئوپلیتیکی رقم خورد و ثابت می کند که افزایش نرخ بهره، به تنهایی نمی تواند تعیین کننده روند باشد.

معرفی اندیکاتور تقویم فارکس فکتوری جهت بررسی تغییرات نرخ بهره در بازارهای مالی

اندیکاتور تقویم فارکس فکتوری (Forex Factory Calendar) در پلتفرم متاتریدر یکی از ابزارهای حیاتی برای تحلیل گران و معامله گران است که به آنها کمک می کند تا رویدادهای اقتصادی مهم را به طور دقیق پیگیری کنند.

این اندیکاتور اطلاعاتی در مورد اخبار اقتصادی مهم مانند نرخ رشد تولید ناخالص داخلی (GDP)، نرخ بیکاری، سیاست های پولی و شاخص های تورمی را ارائه می دهد.

این ابزار با نمایش رویدادهای اقتصادی در قالب خطوط عمودی روی نمودار، به کاربران این امکان را می دهد که تأثیرات اخبار اقتصادی را بر بازارهای مالی مشاهده کنند. به عنوان مثال، انتشار اخبار اقتصادی درباره دلار آمریکا می تواند تاثیر زیادی بر قیمت طلا و دیگر جفت ارزها می گذارد.

اندیکاتور Forex Factory Calendar همچنین با قابلیت فیلترگذاری روی نمادهای مختلف معاملاتی، اجازه می دهد که کاربران تنها رویدادهای مرتبط با ارزهای خاص مانند دلار آمریکا یا یورو را مشاهده کنند. همچنین پس از انتشار هر خبر، اندیکاتور به طور خودکار خط مربوط به آن رویداد را حذف می کند.

از ویژگی های دیگر این اندیکاتور می توان به تنظیمات قابل تنظیم برای انواع اخبار با تاثیرات مختلف، نمایش هشدارها و تنظیمات رنگ برای اخبار با اهمیت متفاوت اشاره کرد.

این ابزار، برای معامله گران با سطح مهارت متوسط و پیشرفته که به دنبال تحلیل دقیق بازار بر اساس رویدادهای اقتصادی هستند، یک گزینه بسیار مفید به شمار می رود.

• دانلود اندیکاتور تقویم فارکس فکتوری (Forex Factory Calendar) متاتریدر4
• دانلود اندیکاتور تقویم فارکس فکتوری (Forex Factory Calendar) متاتریدر5

انتظارات از تغییرات نرخ بهره در فارکس

اگر فعالین بازار در انتظار افزایش تاثیر نرخ بهره در فارکس طی جلسه آتی بانک مرکزی باشند، ارز مربوطه تقویت خواهد شد؛ به بیان دیگر، پیش از افزایش نرخ بهره، خبر در بازار پرایس می شود. تاثیر تغییرات نرخ بهره در فارکس:

• انتظارات افزایش نرخ بهره: باعث تقویت ارز مربوطه و ایجاد سنتیمنت ریسک گریزی بازار می شود؛
• انتظارات کاهش نرخ بهره: منجر به تضععیف ارز مربوطه و ریسک پذیری بازار می شود.

انتظارات از تغییرات نرخ بهره آمریکا در سایت CME FedWatch Tool قابل مشاهده هستند.

این تصویر از سایت CME FedWatch Tool نشان می دهد در این لحظه، 88 درصد از بازار در انتظار ثابت ماندن نرخ بهره طی جلسه آتی فدرال رزرو هستند.

مثالی از تاثیرگذاری انتظارات نرخ بهره بر بازار

بنا به تصویر زیر، با تغییرات انتظارات بازار از افزایش نرخ بهره BOJ (بانک مرکزی ژاپن)، ین ژاپن شدیدا تحت تاثیر قرار گرفته است؛ وقتی بازار انتظار افزایش نرخ بهره را دارد، ین تقویت می شود؛ اما زمانی که پیش بینی می شود نرخ بهره ثابت بماند، ین تضعیف می شود.

جمع بندی

افزایش نرخ بهره از طریق کاهش سطح نقدینگی، رشد اقتصادی را محدود می کند و یک سیاست انقباضی است که تقویت ارز را به دنبال دارد. در مقابل، کاهش نرخ بهره، با افزایش سطح نقدینگی، محرک رشد اقتصادی است و سیاست انبساطی است؛ این اقدام منجر به تضعیف ارز می شود. 

با رصد انتظارات بازار از کاهش یا افزایش نرخ بهره، می توان جهت حرکت جفت ارزها را پیش بینی کرد.